Landelijke actoren in Cyber Weerbaarheid
Dit artikel geeft informatie over de partijen die landelijk betrokken zijn bij cyber–security. Doornemen van dit artikel kan je helpen bij het herkennen van termen en afkortingen die vaak gebruikt worden in het thema Cyber.
Aanbevolen voor operationeel leiders en informatie-managers, optioneel voor algemeen commandanten. Niet zo relevant voor andere crisismanagers.
Wie is verantwoordelijk?
Bedrijven en instanties zijn zelf verantwoordelijk voor informatiebeveiliging en uitwijkmogelijkheden.
De VR (met brandweer), politie (met meldkamer), GHOR en gemeente zijn dus zelf verantwoordelijk.
In 2020 werd VNOG getroffen door gijzelsoftware.
Bedrijven en instanties hebben zelf een aantal functionarissen in dienst
- CISO: Chief Information Security Officer. Deze functionaris is eindverantwoordelijk voor informatie-beveiliging binnen een organisatie.
- Functionaris Gegevensbescherming. Rol voorgeschreven vanuit de AVG. Gaat dus alleen maar over de bescherming van privacygevoelige gegevens.
Het Computer Emergency Response Team
Als er een cyber aanval is kan een “Computer Emergency Response Team” (CERT) actief worden. Zo’n CERT wordt vaak gezamenlijk georganiseerd in een branche.
Zo zijn er bijvoorbeeld:
- NREN CERT voor onderwijs
- Informatie beveiligingsdienst (IBD) van de VNG
- Stichting Z-CERT voor zorginstellingen
- CSIRT-DSP: “Cyber Security Incident Response Team voor digitale dienstverleners”. Dat zijn leveranciers van digitale diensten zoals een cloud
service of een zoekmachine.
Een CERT kan ook een rol spelen bij het beschermen en voorbereiden. En het is een platform voor het uitwisselen van kennis of een actueel dreigingsbeeld.
Soms is er in plaats van een CERT alleen maar een “lnformation Sharing and Analysis Centre” (ISAC). Dat houdt zich alleen bezig met informatie-uitwisseling en is niet gericht op het daadwerkelijk optreden bij een cyber-aanval.
Daarnaast is er op initiatief van het ministerie van economische zaken het “digital trust center” (DTC) opgericht om ondernemers te ondersteunen.
Het Nationaal cyber security centrum
Het Nationaal cyber security centrum (NCSC) is de CERT voor de rijksoverheid en vitale aanbieders. Vitale aanbieders worden door een departement aangewezen. Een actueel overzicht: Overzicht vitale processen | Vitale infrastructuur | Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid.
Het NCSC onderhoudt ook contact met haar zusterorganisaties in de EU en alle verschillende CERT’s in Nederland. En zij krijgt informatie van de veiligheidsdiensten
voor een actueel dreigingsbeeld.
Al deze informatie is samengebracht in een plaatje van het landelijk dekkend stelsel. In dit plaatje zie je bovendien nog de “OKTT”:
Het NCSC erkent dat sommige organisaties “objectief kenbaar tot taak” hebben om andere organisaties of het publiek te informeren over dreigingen en incidenten. De
organisaties worden “OKTT’s” genoemd. Als daar aanleiding voor is verstrekt het NCSC informatie aan een OKTT zodat deze haar doelgroep kan informeren.
Wettelijke eisen
Er kunnen wettelijke eisen gesteld worden aan de cyber-security van overheden en vitale aanbieders. De Cyberbeveiligingswet (Op basis van de EU Nis 2 richtlijn) geldt voor de sector Energie, Vervoer, Digitale diensten, Gezondheidszorg, Maakindustrie van een bepaalde omvang.
De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) is het basisnormenkader voor informatiebeveiliging binnen alle overheidslagen (Rijk, gemeenten, provincies en
waterschappen). Had voorheen iedere overheidslaag zijn eigen baseline, nu is er met gezamenlijke inspanning 1 BIO voor de gehele overheid.
Kijk eens naar de handreikingen die worden aangeboden in de ‘CISO toolbox – bio-overheid‘.
Zijn deze gericht op ingrijpen in het cyber domein of in het sociaal – fysieke domein? En voor de gevorderde deelnemer: Waar precies dan ?
